Blog

Elk jaar komt het onderwerp terug zodra de temperaturen dalen: kan men brood aan vogels geven wanneer ze in de tuin of bij een vijver op zoek lijken naar een voedselbron? Het gebaar lijkt gul, bijna vertederend, vooral wanneer een klein vogeltje of een eend zonder angst dichterbij komt. Toch veroorzaakt deze gewoonte veel meer problemen dan ze oplost. Brood — hard, oudbakken, volkoren of zelfs in de vorm van beschuit — heeft gevolgen voor de gezondheid van vogels, hun spijsverteringsstelsel, hun gedrag en zelfs voor het hele natuurlijke milieu. Het doel van dit artikel is een duidelijk antwoord te geven, gebaseerd op betrouwbare gegevens, en tegelijk concrete oplossingen te bieden om vogels te voeren op een aangepaste manier, vooral in de winter, wanneer bijvoeren een helpende hand kan zijn voor wilde dieren.

Waarom vragen we ons nog steeds af of we brood aan vogels mogen geven?

Een veelvoorkomende reflex zet mensen ertoe aan hun eten te delen met wilde dieren. Brood bevat ingrediënten die heel toegankelijk zijn, makkelijk te bewaren, en de textuur lijkt te passen bij wat zangvogels, een mees of een zwaan zouden kunnen eten. In het dagelijkse leven belandt een stuk brood dat op de grond valt soms in een vijver waar samengedromde eenden er zichtbaar van genieten. Dat gedrag zorgt echter voor een vertekening: het feit dat een vogel snel reageert, betekent nooit dat het voedsel geschikt is. Hun voeding bestaat uit zaden, insecten, seizoensfruit, wat plantaardig materiaal, soms een blad of een nootje, afhankelijk van de soort. Brood voor vogels dat in een park, bos of onder een boom wordt achtergelaten, werkt als misleidend voedsel. Het geeft een onmiddellijke verzadiging, maar onthoudt de vogel de nodige voedingsstoffen. Uiteindelijk ontstaat er een tekort dat zijn vermogen om te vliegen, zich te verdedigen of zelfs de kou te overleven in gevaar brengt.

De effecten van brood op vogels: een voedingsmiddel dat echte verstoringen veroorzaakt

Wanneer men de vraag analyseert of men brood aan vogels kan geven, steunt het antwoord eerst op biologie. Het spijsverteringsstelsel van een vogel is niet ontworpen om gluten, gisten, bewerkte zetmelen of het zout in brood te verteren. Wilde vogels halen hun energie uit natuurlijke vetten, dierlijke eiwitten zoals insecten en plantaardige vezels. Brood, zeker wanneer het water opneemt en opzwelt, verstoort meerdere stofwisselingsfuncties. Het eerste probleem komt door de gist, die in de maag van vogels kan uitzetten. Dat kan een compacte prop vormen die moeilijk wordt afgevoerd, met spijsverteringspijn tot gevolg, en soms zelfs een vorm van obesitas door ophoping zonder echte voedingswaarde. Bij watervogels zoals zwaan, eend of gans kan een overmaat aan brood leiden tot een aandoening die “angel wing” wordt genoemd. De vleugels vervormen en het dier verliest het vermogen om te vliegen. De link met de aandoening komt door een massale inname van koolhydraten die arm zijn aan vitamines, mineralen en eiwitten. Jonge vogels kunnen zich dan niet meer normaal verplaatsen en dit kan tot de dood leiden. De tweede consequentie is de aanwezigheid van zout. Gezouten brood belast de lever, verhoogt het risico op cirrose en verzwakt de nieren. Dat blijft zeldzaam bij kleine hoeveelheden, maar wordt gevaarlijk wanneer het bijvoeren van vogels in grote hoeveelheden gebeurt, vooral in drukbezochte zones. Ten slotte komt het derde gevaar van beschimmeld brood, dat bacteriën kan ontwikkelen die verantwoordelijk zijn voor botulisme of salmonellose. Deze ziektes verspreiden zich gemakkelijk in vochtige gebieden zoals een vijver of plekken waar voedselresten zich opstapelen.

Waarom brood geven aan vogels het milieu en natuurlijk gedrag in gevaar brengt

Brood dat zich ophoopt in een park of vijver verandert het milieu ingrijpend. Wat lijkt op hulp, creëert in werkelijkheid afhankelijkheid en verstoort hun zoekinstinct. Wilde soorten die zich vooral voedden met insecten en zonnebloempitten, gaan zich concentreren op plekken waar brood wordt gegooid. Dat leidt tot afhankelijkheid, minder waakzaamheid tegenover roofdieren en een daling van de diversiteit aan dieren in de zone. Dit fenomeen treft zowel tuinvogels als watervogels. Broodresten zwellen op, zinken, gaan gisten en verarmen het zuurstofgehalte van het water. Dat bevordert de groei van ziekmakende bacteriën, vermindert de bescherming van vogels en tast het hele natuurlijke milieu aan. Zelfs robuuste soorten zoals de wilde eend (krakeend/meerkoet?)* krijgen een verstoorde voeding. Ze stoppen met het zoeken naar hun gebruikelijke planten, gebroken maïs of vruchten, waardoor hun seizoensritmes uit balans raken. Op lange termijn daalt de voortplanting, omdat ouders hun jongen voeren met voedsel dat arm is aan vitamines en mineralen.

Ziekten die rechtstreeks met brood in verband worden gebracht: overzichtstabel

Probleem	Mechanisme	Getroffen soorten	Gevolgen
Angel wing	Overmaat koolhydraten en tekorten	Zwanen, eenden, ganzen	Misvormde vleugels, niet kunnen vliegen
Obesitas	Ophoping van voedsel met lage voedingswaarde	Zangvogels, duiven	Moeilijker bewegen
Botulisme	Bacteriën in nat brood	Watervogels	Verlammingen, sterfte
Salmonellose	Besmet brood	Tuinvogels	Spijsverteringsproblemen
Spijsverteringsstoornissen	Gist die opzwelt	Alle soorten	Blokkades, pijn
Voedingsstoffen-tekorten	Gebrek aan geschikte nutriënten	Jonge vogels	Groeivertraging

Wat kunt u aan vogels geven in plaats van brood: de beste opties

De vraag of men brood aan vogels mag geven, zou moeten leiden tot een nuttigere reflectie: hoe vogels helpen op de juiste manier, vooral in de winter? Het type voedsel hangt af van de soort, maar de adviezen blijven eenvoudig. Een voederplaats die hoger wordt geplaatst kan zaden aanbieden, mengsels zonder palmolie, of vetbollen gemaakt zonder olie. Ongezouten pinda’s zijn een ideale eiwitbron. In stukken gesneden seizoensfruit zoals appels en peren biedt natuurlijk voedsel. Voor watervogels raadt de LPO Centre gebroken maïs en plantaardig materiaal aan, omdat die voeding hun spijsverteringsstelsel respecteert zonder problemen te veroorzaken zoals brood.